Jesienią i zimą, gdy brak nam świeżych i soczystych owoców, często sięgamy po soki, nektary czy inne napoje owocowe. Dzisiaj wyjaśnię, czy jest to dobry pomysł i podpowiem Wam, co możecie spotkać na sklepowych półkach.

Soki, nektary i inne

Zacznę od teorii. Producenci tego typu napojów wciąż się prześcigają i oferują nam – konsumentom – różne połączenia smaków, bardziej egzotyczne i mniej. Prawo europejskie reguluje definicję soków, nektarów i napojów oraz tego, co możemy do takiego produktu dodać. Oto, co możemy spotkać na sklepowych półkach:

  • SOK – jest produktem otrzymanym z jednego lub większej ilości gatunków świeżych, dojrzałych i zdrowych owoców. Ma barwę i smak charakterystyczną dla surowców, z których go otrzymaliśmy. Można dodawać do niego miazgę owocową i miąższ. Zabronione składniki to konserwanty, barwniki, cukier i słodziki oraz aromaty.

Soki 100% dzieli się wg następujących kryteriów:

  1. rodzaj surowca (owocowe, warzywne, owocowo-warzywne) i półproduktu (bezpośrednio wyciśnięte, odtworzone z soku zagęszczonego),
  2. obróbkę termiczną (niepasteryzowane – tzw. jednodniowe, pasteryzowane),
  3. wygląd oraz konsystencję (klarowne, naturalnie mętne, przecierowe).

Sok bezpośrednio wyciśnięty z owoców (NFC – Not From Concentrate/nie z  soku zagęszczonego) jest najbliższy temu, który możemy zrobić w domu na wyciskarce.

Sok odtworzony z soku zagęszczonego otrzymywany jest przez odparowanie wody z bezpośredniego soku. Proces ten utrwala produkt i zmniejsza objętość. Taki koncentrat należy uzupełnić taką samą ilością wody, ile wcześniej usunięto. Sok ten jest dostępny przez cały rok, nie tylko w okresie zbioru owoców. Jest równie wartościowy jak sok bezpośrednio wyciśnięty z owoców. 

Soki i nektary

Wyróżniamy też soki naturalne mętne i klarowne. Te pierwsze nie są poddawane klarowaniu i procesowi filtracji, zawierają więc cząsteczki miąższu, a dzięki niemu wszystkie składniki bioaktywne: błonnik, pektyny, karotenoidy i związki fenolowe. Te drugie – soki klarowane – poddane są klarowaniu i filtracji. Przeciwnie do soku mętnego, nie zawierają tylu związków biologicznie czynnych.

Na półkach możemy znaleźć również soki przecierowe. Mają konsystencję półpłynną, a uzyskane zostały z przetartych warzyw i/lub owoców. Zawierają wszystkie składniki odżywcze, szczególnie te, które znajdują się w skórce.

  • NEKTAR – jest produktem, który zawiera od 25-100% soku/przecieru owocowego lub warzywnego, do którego dodaje się wody oraz cukru/miodu a czasem kwasu cytrynowego. Do nektarów, podobnie jak do soków, nie można dodawać aromatów, barwników i konserwantów, ale jak powyżej można wzbogacić je miodem lub cukrem (max. 200 g/l nektaru) i substancją zakwaszającą.
  • NAPÓJ – jest najniższej w hierarchii, zawiera minimum 20% owoców/warzyw. Na pewno znajdziemy w nim sztuczne dodatki, które podbiją jego smak i aromat. Zazwyczaj zawiera duże ilości dodanego cukru i/lub syropu glukozowo-fruktozowego.

Pić czy nie pić?

Teraz najważniejsza konkluzja: czy picie tego rodzaju napojów jest zdrowe czy nie?

Sok 100% może być elementem zdrowej i rozsądnej diety, jeśli pamiętasz, by sprawdzić jego skład na etykiecie i nie zapominasz się w kwestii ilości. Sok, tak jak orzechy czy pestki, jest produktem wartościowym, ale pamiętaj o jego kaloryczności.

Ważna jest też pora jego spożycia – sok jest źródłem cukrów prostych. Trzustka jako narząd reaguje na niego wyrzutem insuliny, tak by unormować poziom glukozy we krwi. Sok najlepiej spożywaj w trakcie posiłków, nigdy nie popijaj go w ciągu dnia, ponieważ Twoja trzustka będzie pracować zawsze na pełnych obrotach.

Nie bój się soków – bądź świadomy, co wybierasz!